Ana sayfa Sürmanşet AKPM Türkiye’yi siyasi denetim sürecine aldı

AKPM Türkiye’yi siyasi denetim sürecine aldı

PAYLAŞ

Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) salı günü “Avrupa Konseyi üyeliğinden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getiremediği” gerekçesiyle Türkiye’nin “denetime” alınmasını kararlaştırdı. Karar, Strasbourg’da toplanan AKPM genel kurulunda düzenlenen “Türkiye’de Demokratik Kurumların İşleyişi” başlıklı oturum sonunda alındı. Türkiye’nin denetim sürecine alınmasını öngören karar tasarısı 45’e karşı 113 oyla kabul edildi, 12 üye çekimser kaldı.

Kimler ne oy kullandı?

AKPM Türk heyetindeki 11 AKP, 4 CHP ve 1 MHP’li vekil karar aleyhinde, 2 HDP’li vekil ise karar lehinde oy kullandı. Avrupa genelinde bakıldığında, istisnalar dışında Batı ve Kuzey Avrupalı parlamenterler Türkiye’nin denetime alınması lehinde oy kullanırken, Orta ve Doğu Avrupalı vekiller bölündü. Oylamaya katılan Macar, Azeri, Gürcü ve Ukraynalı parlamenterler blok halinde aleyhte oy verdi. İngiliz, Çek, Moldav, Polonyalı ve Litvanyalı üyeler ise bölündü.

Türkiye’nin önergeleri reddedildi

AKPM üyesi AKP’lilerin kararı engellemek için sunduğu değişiklik önergelerinin büyük çoğunluğu reddedildi. 15 Temmuz darbe girişiminin ardında “Gülen Cemaati’nin bulunduğu” veya “PKK’nın alçak bir terör örgütü” olduğu yönündeki önergeler geri çevrildi. AKP’li vekillerin, Türkiye’ye reform için süre tanınması ve durumun Nisan 2018’de gözden geçirilmesi yönünde yaptığı öneri de kabul görmedi.

Bundan sonra ne olacak?

AKPM bu karar sonrasında, Türkiye’nin denetim süreci kapsamında gerçekleştirilecek ilerlemeleri 2018 yılında hazırlayacağı bir raporla tekrar gözden geçirecek. Bu da gerekli reformları yapması halinde Türkiye’nin gelecek yıl denetim sürecinden çıkabileceği anlamına geliyor.

Türkiye bugünkü (25 Nisan) oylamayla denetim sürecinden çıkarılıp bu sürece yeniden dahil edilen ilk Avrupa ülkesi oldu. 1949 yılından bu yana üyesi olduğu Avrupa Konseyi’nde, içinde Arnavutluk, Ermenistan, Azerbaycan, Bosna-Hersek, Gürcistan, Moldova, Rusya, Sırbistan ve Ukrayna’nın bulunduğu demokrasi ligine geriledi.

Kararın Türkiye-AB ilişkilerine olumsuz yansımaları da olabilir. Avrupa Konseyi organları tarafından demokrasi, insan hakları ve hukuk devleti konularında alınan kararlar AB için de referans oluşturuyor.

Siyasi denetim nedir?

Denetim süreci kapsamında, Avrupa Konseyi üyesi bir devletin demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü alanlarında ne derece Avrupa standartlarında olduğu ölçülüyor. Tüm AB üyesi ülkeler de dahil irili ufaklı 47 Avrupa devletini bünyesinde toplayan Avrupa Konseyi’nin öncelikli misyonu Avrupa genelinde demokrasi, insan hakları ve hukuk devleti alanlarında müşterek siyasal ve hukuksal norm ve standartlar yaratmak. Türkiye, esas olarak sovyetik rejimlerden kurtulan Orta ve Doğu Avrupa devletlerinin Batı standartlarında demokrasiye geçişlerini kolaylaştırmak amacıyla AKPM bünyesinde 1990’lı yılların başlarında oluşturulan denetim sürecine 1996 yılında dahil edilmiş, gerçekleştirdiği reformlar sayesinde koşullu olarak Haziran 2004’te bu süreçten çıkarılmış ve “post-monitoring” olarak adlandırılan “denetim sonrası sürece” dahil edilmişti. Bu süreç, AB ile üyelik müzakerelerine başlamasında önemli rol oynamıştı.